Daarom werkt een voedingsschema niet

“Kun je een voedingsschema voor me maken?”

Als ik een euro kreeg voor elke keer dat iemand me die vraag stelde.. tja, dan had ik irritant veel euromuntjes. En ik was ronduit rijk geweest als ik ja had gezegd en voedingsschema's aan mijn cliënten had verkocht.

Maar ik had ze er ook een enorme berendienst mee bewezen, want voedingsschema's werken niet, en waarom, dat lees je in dit artikel.

Bovendien heb je al een voedingsschema. Dat is het eten dat je nu al elke dag eet.

Het kan natuurlijk heel goed zijn dat je eetgewoonten op dit moment niet passen bij je doelen. Misschien weeg je meer of minder dan je zou willen. Misschien zou je er baat bij hebben om meer eiwit te eten. Misschien zou je beter je best moeten doen om meer groente en fruit binnen te krijgen.

In de loop der jaren hebben we allerlei voedingsschema's en crashdiëten om de oren gekregen, met de belofte van snel en effectief gewichtsverlies. Maar voor verreweg de meeste mensen is dat gewoon geen houdbare oplossing.

Het probleem met voedingsschema's

Ook al “werken” voedingsschema's als het gaat om het veranderen van je lichaamssamenstelling, de resultaten zijn meestal van korte duur. Het is geen strategie voor de lange termijn, en geen houdbare.

Er zijn maar weinig mensen die hun eten echt kunnen baseren op wat er op een stuk papier staat. En wie zou dat eigenlijk willen? Het is een zure en onrealistische manier van leven, als je het mij vraagt

Een voedingsschema kan verschillende dingen betekenen, afhankelijk van wie je het vraagt. Voor sommigen is het gewoon een manier om met voeding om te gaan: een manier om je eten te structureren volgens een ‘If It Fits Your Macros’-aanpak, waarbij je een bepaalde hoeveelheid calorieën en een bepaalde verdeling van eiwit, koolhydraten en vet moet halen. Er staan misschien voorbeelden in van hoe een ontbijt, lunch of avondeten eruit kan zien.

Voor anderen is een voedingsschema een heel strak en rigide plan dat precies voorschrijft wat je moet eten. Het soort plan dat je vertelt dat je om precies 8 uur 's ochtends 2 eieren, 65 gram havermout en een halve sinaasappel moet eten. Een plan dat voor 100% vastligt, en waarin geen ruimte is voor flexibiliteit.

Voedingsadviseurs en personal trainers strooien met deze rigide plannen naar cliënten die helemaal niet van plan zijn om aan een wedstrijd mee te doen, maar die gewoon in vorm willen komen, wat gezonder willen eten en willen afvallen. Het is schieten met een bazooka op een mug. Het is op geen enkele manier nodig, en het is niet effectief.

De meeste mensen met wie ik heb gepraat en die een voedingsschema hebben gevolgd, weten best dat het geen plan is dat ze voor altijd moeten volgen. In plaats daarvan gebruiken ze het vaak als een manier om het afvallen een vliegende start te geven. Het wordt gebruikt om op gang te komen met het veranderen van hun eetpatroon.

Maar dat is een slechte strategie. Want een voedingsschema zorgt niet voor blijvende veranderingen. Je leert jezelf en je eetgewoonten niet beter kennen, je leert eigenlijk niets van het proces, want er is geen fundament gelegd voor de nieuwe eetgewoonten.

Zodra je om wat voor reden dan ook stopt met het voedingsschema, val je langzaam terug in je oude gewoonten. Het is alsof je teruggezet wordt naar start.

Onhoudbare aanpak = onhoudbare resultaten

Het probleem is eigenlijk niet dat voedingsschema's niet werken. Technisch gezien doen ze dat wel, zolang je het schema maar kunt blijven volgen. En zolang je er ondertussen niet gek van wordt.

Het probleem is dat ze rusten op rigide regels die geen rekening houden met het individu en zijn persoonlijke voorkeuren. Anders gezegd: crashdiëten en voedingsschema's zijn maar heel zelden een houdbare aanpak voor blijvende veranderingen in je voeding.

Daarom pleit ik ervoor dat we maar één regel volgen, namelijk dat er geen regels moeten zijn. In de wereld van voeding zijn regels vaak niet constructief, en uiteindelijk zitten ze ons meestal in de weg. Wat voor mij of jou werkt, werkt misschien niet voor je moeder of je vriend.

Laat me een paar nadelen van een voedingsschema op een rij zetten.

Beschikbaarheid

Je hebt om voor de hand liggende redenen niet altijd de mogelijkheid om precies te eten wat er in je voedingsschema staat. Je komt onvermijdelijk in situaties terecht waarin de beschikbaarheid en de keuze van voedingsmiddelen buiten je controle liggen. En hoe ga je daar dan mee om?

Ik heb meerdere voorbeelden meegemaakt van mensen op een voedingsschema voor wie een etentje in een restaurant of een familiebijeenkomst onherkenbaar veel stress opleverde, omdat ze bang waren de controle te verliezen als ze het schema niet konden volgen.

Dat is een uitstekend voorbeeld van hoe een voedingsschema je niet leert omgaan met verschillende situaties, maar je juist laat vastzitten in wat voor vrijwel iedereen een opgesloten en onrealistische manier van omgaan met voeding is.

Gebrek aan voldoening

Een andere belangrijke vraag is wat je doet als je niet direct zin hebt om te eten wat er op het schema staat.

Een van de onderdelen van een succesvolle en blijvende verandering in je voeding is dat je voldoening haalt uit wat je eet. Als je moeite hebt om je schema te volgen omdat je bijna moet overgeven bij het idee om weer dezelfde maaltijden te eten, dan is dat gek genoeg niet vol te houden, om nog maar te zwijgen van een walgelijke manier van leven.

Die voldoening komt onder andere van eten volgens je voorkeuren, waar je op dat moment zin in hebt en wat je in huis hebt, en dat wisselt natuurlijk van dag tot dag.

Als je helemaal niet kunt handelen naar waar je zin in hebt, zul je je waarschijnlijk ook niet tevreden voelen. Wij mensen zijn grotendeels geprogrammeerd om onze eigen keuzes te maken, dus als onze autonomie van ons wordt afgenomen, worden we dwarser.

Dat is nog een reden waarom voedingsschema's geen houdbare oplossing of bruikbaar hulpmiddel zijn.

De tweedeling ‘gezond / ongezond’

Je ziet ook dat voedingsschema's een heel zwart-wit denken creëren over wat je eet, en je gaat voedingsmiddelen indelen als ‘gezond / ongezond’ of ‘goed / slecht’.

Alles wat op het plan staat, mag, en alles wat erbuiten valt, is een no-go. Dat kan er snel toe leiden dat je, als je het plan in die situaties niet tot op de letter volgt, het gevoel krijgt dat je ‘gefaald’ hebt, of dat je vals hebt gespeeld en iets fout hebt gedaan. Dat zijn niet bepaald fijne gevoelens.

En te veel van dat gevoel kan er paradoxaal genoeg voor zorgen dat we makkelijker slechte keuzes maken op het gebied van voeding. Eten, vooral wat we junkfood, snoep en zoetigheid noemen, werkt op het moment zelf heel goed als we vervelende gevoelens en domme gedachten willen wegduwen. Dat is best een paradox, als het doel van het voedingsschema juist is om minder van dat calorierijke eten te eten.

Eten we iets wat niet gepland was, dan kan dat snel tot een schuldgevoel leiden, want je hebt immers ‘vals gespeeld’ en gefaald. Maar het gaat er niet om dat je óf slaagt met je voeding óf faalt.

Soms gooien onvoorziene omstandigheden, gevoelens en wisselende voorkeuren roet in het eten van wat we oorspronkelijk van plan waren die dag te eten. Dat hoort bij het leven, en het hoort je geen gevoel van falen te geven.

Hongersignalen

Voedingsschema's kunnen je loskoppelen van de honger- en verzadigingssignalen van je lichaam, twee behoorlijk belangrijke signalen die mee bepalen wanneer je honger hebt en wanneer je vol zit.

Net zoals je energiebehoefte van dag tot dag kan schommelen, kan ook het aantal maaltijden dat je nodig hebt schommelen. Op sommige dagen heb je het gevoel dat je drie maaltijden nodig hebt, op andere dagen misschien twee of vier. Op sommige dagen heb je veel honger, en op andere dagen heb je nauwelijks trek.

Als je een voedingsschema hebt dat je voorschrijft wanneer en hoeveel je moet eten, houd je geen rekening met de natuurlijke hongersignalen van je lichaam.

Het is niet ongewoon dat mensen het heel moeilijk vinden om hun draai te vinden als ze na een lange periode op een voedingsschema terug moeten naar hun ‘eigen eten’, omdat ze het contact met die signalen kwijt zijn.

Wil een verandering in je voeding op langere termijn werken, dan gaat het er onder andere om dat je die honger- en verzadigingssignalen beter leert kennen en er verstandig naar handelt. Dat doe je nou niet bepaald met een voedingsschema.

Denk op de lange termijn

Het is zoals gezegd een probleem als we niet op de lange termijn denken, of als we ons niet afvragen of de manier waarop we eten vol te houden is. Heel veel mensen beginnen aan een voedingsschema en vallen af. Maar ze kunnen bijna niet wachten tot het allemaal voorbij is, zodat ze terug kunnen naar hun normale eetgewoonten.

En wat gebeurt er daarna met je gewicht? Dat mag je zelf uitrekenen.

We zijn automatisch gewend om te denken in regels, indelingen en ‘mag / mag niet’ zodra het gesprek gaat over een ander eetpatroon en afvallen. Dat is geen goede strategie voor blijvende veranderingen in je voeding, en het is zelden een goede manier om een gezonde relatie met eten te krijgen.

Volgens mij zou het moeten gaan om een paar simpele richtlijnen die je helpen eten op een manier die het best bij jou past. We zijn allemaal verschillend, en daarom zijn er veel verschillende manieren om goed en gezond te eten.

Elke aanpak kan in principe werken, zolang je voeding aan de volgende voorwaarden voldoet:

• Hij bevat voldoende voedingsstoffen
• Hij past bij je voorkeuren en je leefstijl
• Je voelt je er goed bij, zowel lichamelijk als mentaal

Op welke manier je ook kiest te eten, streef ernaar de aanpak te vinden waar jij je goed bij voelt.

In theorie klinkt het misschien makkelijk om aan deze voorwaarden te voldoen, maar in de praktijk kan het heel moeilijk en overweldigend zijn. Als het makkelijk was, hadden we geen probleem met overgewicht, en zouden er ook niet zo ontzettend veel mensen met een eetstoornis en een gespannen relatie met eten zijn.

Ik ken meerdere mensen die zweren bij intermittent fasting, en er zijn ook mensen die in het dagelijks leven op geen enkele manier kunnen functioneren als ze een maaltijd overslaan. Er zijn mensen die zich bijvoorbeeld heel goed voelen bij het paleodieet, en er zijn mensen die geen bepaald dieet volgen, maar gewoon gevarieerd eten en zorgen dat ze genoeg groente en fruit eten.

Wat ze allemaal gemeen hebben, is dat ze een aanpak hebben gevonden die goed bij ze past.

Vind de aanpak die bij jou past

In plaats van blind bepaalde voedingsregels te volgen, moeten we open staan voor nieuwe dingen, experimenteren en uitzoeken wat voor ons het best werkt. Stop met piekeren over wat je zou moeten doen, en begin na te denken over wat je kunt doen en bereid bent om op de lange termijn te blijven doen. Ben je een bepaalde manier van eten tegengekomen die misschien bij je voorkeuren past? Probeer het dan een paar weken uit om te zien of het iets voor je is.

Is het dat niet, dan kun je altijd terug naar je oude gewoonten, of je kunt de dingen bijstellen die niet werken. Wees nieuwsgierig naar de manier waarop je eet, en wees niet bang om dingen te veranderen die voor jou niet werken.

Stop met je door nieuwsartikelen, social media en je omgeving te laten vertellen wat je moet eten, wat je niet moet eten, wat gezond is en wat ongezond is.

Een paar jaar geleden draaide alles om gluten en sapkuren, nu draait het om ontstekingsremmende voeding en gember, en in de nabije toekomst draait het om iets heel anders. Laat je niet beïnvloeden en in de war brengen door nieuwe voedingstrends. De kans dat het opnieuw onzin blijkt te zijn, is overweldigend groot.

Maar voor veel mensen voelt het ook als een onoverzienbare opgave om niet op regels te leunen. Want wat moeten we dan, als we geen regels hebben? Ik snap goed dat dat spannend kan voelen.

Daarom stel ik voor dat we leunen op een paar algemene richtlijnen in plaats van te denken in regels die je absoluut strikt moet volgen. Denk aan basisprincipes die ons in de goede richting kunnen sturen, en die het onthouden waard zijn als we ons hele leven gezonde en goede keuzes willen maken in wat we eten. Volgens mij zijn deze de moeite waard om naar te leven:

1. Het gaat meer om hoeveel je eet dan om wat je eet
2. Eet op de momenten die jou het best uitkomen
3. Het grootste deel van je voeding hoort te bestaan uit eten waar je zin in hebt

Sommigen zullen naar deze richtlijnen kijken en denken: dat is toch verdorie logisch. Anderen zullen precies het tegenovergestelde denken, en zich in hun stoutste dromen niet kunnen voorstellen dat je ze kunt volgen zonder aan te komen en ongezond te worden.

Maar wat je er ook van denkt, de richtlijnen hierboven zijn gebaseerd op een aanpak die op de lange termijn oneindig veel makkelijker vol te houden is dan diëten met strikte regels.

Veel studies ondersteunen zelfs het idee dat flexibelere eetgewoonten samenhangen met minder eetstoornissen, minder zorgen rond eten en een lager gewicht.

Conclusie

Er bestaat geen bepaald dieet of voedingsschema dat voor iedereen perfect is, zowel als het om afvallen gaat als om gezondheid in het algemeen.

Daarom is de allerbelangrijkste taak voor jou om een aanpak te vinden die past bij jou, je voorkeuren en je waarden. Geen strikt voedingsschema dat je op internet hebt gevonden, of een dat je hebt gekocht.